2012年7月30日 星期一

【技藝101】纏。春仔花




編輯 / 余榮宗、黃能揚、李江却台語文教基金會 陳豐惠 劉承賢


新嫁嬌娘面帶羞,紅榴綠鬢散春柔,檀郎附耳輕聲託,百子千孫默點頭
Sin kè kiau-niû biān tài siu, âng-liû li̍k-pìn sàn tshun-jiû, tuânn-lông hù-ní khin-sing thok, pik-tsú tshian-sun bi̍k tiám-thiô.


阿媽跋四色牌,跋了欲擲掉,啊若較端的的,我就抾起來做這春仔花。
A-má pua̍h sì-sik-pâi, pua̍h liáu beh tàn-tiāu, ah nā khah tuan-tiah–ê, guá tō khioh khí-lâi tsò tse tshun-á-hue.


「春仔花」嘛有人叫做「纏花」,是農業時代鹿港婦女手閒的時做的手工藝,因為「春」佮「偆」仝音,代表喜氣,了後慢慢發展,大量使用佇喜慶的場合。
“Tshun-á-hue”mā ū lâng kiò-tsò”tînn-hue”, sīlông-gia̍p sî-tāi Lo̍k-káng hū-lú tshiú-îng ê sî tsò ê tshiú-kang-gē,in-uī “tshun”kap “tshun”kāng-im, tāi-piáu hí-khì, liáu-āu bān-bān huat-tián, tāi-liōng sú-iōng tī hí-khìng ê tiûnn-ha̍p.


嫁娶啦,抑是初一十五啦,抑是講咱兜有喜事啦入厝啦,攏會結一蕊春仔花代表喜事。
Kè-tshuā–lah, ia̍h-sī tshe-it tsa̍p-gōo–lah, ia̍h-sī kóng lán-tau ū hí-sū–lah, ji̍p-tshù–lah, lóng ē kat tsi̍t-luí tshun-á-hue.


厝內開翕相館的施麗梅進前攏會送來翕相的新娘仔一對春仔花,毋過十幾年前伊發見已經無人咧做春仔花,啊無就是改做緞帶花(tuān-tuà-hue),伊煩惱講這項工藝若是就按呢無–去會真拍損,就開始家己纏春仔花。
Tshù-lāi khui hip-siòng-kuán ê Si Lē-muî tsìn-tsîng lóng ē sàng lâi hip-siòng ê sin-niû-á tsi̍t tuì tshun-á-hue, m̄-koh tsa̍p-kuí nî tsîng i huat-kiàn í-king bô-lâng teh tsò tshun-á-hue, á-bô tō-sī kái-tsò tuān-tuà-hue, i huan-ló kóng tsit hāng kang-gē nā-sī tō án-ne bô–khì ē tsin phah-sńg, tō khai-sí ka-kī tînn tshun-á-hue.


(春仔花製作步驟-構圖、剪紙牌、纏繞、組合)


每一蕊的春仔花攏有每一蕊的故事,我發見伊的含意哪會遐爾好,留落來的故事嘛足好的啊。
Muí tsi̍t-luí ê tshun-á-hue lóng ū muí tsi̍t-luí ê kòo-sū, guá huat-kiàn i ê hâm-ì ná ē hiah-nī hó, lâu–lo̍h-lâi ê kòo-sū mā tsiok hó–ê-ā.


(春仔花作品)


燦爛五彩,春花圓夢(uân-bāng),老工藝傳達出藝師(gē-sai)豐富的內涵,毋過現代化了後,春仔花已經真少矣,就算講有,多數嘛予塑膠花取代矣。傳統無人重視, 施麗梅真悵心(tiòng-sim)
Tshàn-lān ngóo-tshái, tshun-hue uân-bāng, lāu kang-gē thuân-ta̍t tshut gē-sai hong-hù ê luē-hâm, m̄-koh hiān-tāi-huà liáu-āu, tshun-á-hue í-king tsin-tsió–ah, tō sǹg kóng ū, to-sòo mā hōo sok-ka-hue tshú-tāi–ah. Thuân-thóng bô lâng tiōng-sī, Si Lē-muî tsin tiòng-sim.

遮爾好的文化,遮爾好的工藝,是按怎欲共伊擲掉咧?啊所以我嘛足堅持的,逐擺我嘛真鼓勵學生講,這个是真真正正會使代表咱台灣咱的本土文化。


有傳統的意義啊,做出來閣真媠。老師就是教了袂䆀啊,所以我一直綴佇老師的後壁。
Ū thuân-thóng ê ì-gī–ā, tsò–tshut-lâi koh tsin suí. Lāu-su tō-sī kà liáu bē-bái–ā, sóo-í guá it-ti̍t tuè tī lāu-su ê āu-piah.


想欲予春仔花四界開花,施麗梅去到真濟社區教學。暗頭嘛仝款咧走傱(tsáu-tsông)。按呢敢袂忝?伊講,春仔花若是會當佇每一人的心中盛開(sīng khui),就袂忝。
Siūnn-beh hōo tshun-á-hue sì-kè khui-hue, Si Lē-muî khì-kàu tsin-tsē siā-khu kàu-ha̍k.Àm-thâu mā kâng-khuán teh tsáu-tsông. Án-ne kám bē thiám?i kóng, tshun-á-hue nā-sī ē-tàng tī muí tsi̍t lâng ê sim-tiong sīng-khui, tō bē thiám.


我會閣堅持,因為到這馬我無放棄,一直堅持做,做到無法度閣做。
Guá ē koh kian-tshî, in-uī kàu tsit-má guá bô hòng-khì, it-ti̍t kian-tshî tsò, tsò kàu bô-huat-tōo koh tsò.


余榮宗 彰化報導

※ 本單元是公共電視及李江却台語文教基金會合製。歡迎 link 做非營利教學使用。
※ 看本篇文章出現亂碼?安裝Taigi字型吧!
1. 請下載並安裝 Taigi Unicode 字型(http://taigi.fhl.net/TP/taigi_unicode_font.htm)。
2. 使用 Firefox (moztw.org/ )  或 Chrome ( www.google.com/chrome )等瀏覽器。