2012年1月30日 星期一

【看世事講台語】近廟欺神 路頭若遠才有親



編輯 / 李江却台語文教基金會 陳豐惠 劉承賢、黃能揚


標題:五四進前 台灣白話文學就大興
Ngóo-sù tsìn-tsîng, Tâi-uân pe̍h-uē bûn-ha̍k tō tuā-hing.
(華語)五四之前 台灣就有豐富白話文學


標題:19世紀尾 台語白話文學就出真濟
Tsa̍p-káu sè-kí bué, Tâi-gí pe̍h-uē bûn-ha̍k tō tshut tsin tsē.
(華語)19世紀末 已有台語白話文學寫作


標題:白話字文學選集 漢羅對照好追jip
Pe̍h-uē-jī bûn-ha̍k suán-tsi̍p, Hàn-lô tuì-tsiàu hó tui-jip.
(華語)台語白話字文學選集 漢羅可對照


諺語:近廟欺神,路頭若遠才有親。

Kīn biō khi sîn, lōo-thâu nā hn̄g tsiah ū tshi.

這句諺語是講,若蹛佇廟仔附近,逐工看神明ê尪仔tshāi tī hia袂振袂動,久就感覺無hiah威嚴hiah靈聖(siànn),自然會開始kā看輕;親tsiânn若蹛佇較遠ê所在,久久才轉來一擺,咱煞按呢咧感覺稀罕,會珍惜情份。華語講:『貴遠賤近』,這款心理,若hē佇咱對文學史ê書寫佮理解來看,ká-ná嘛是仝款ê情形呢,咱對在地ê語言、文學發展kap作品,實在愛加較用心去了解、去珍惜才著。

台灣到底是啥物時陣


Tâi-uân tàu-té sī siánn-mih sî-tsūn

開始有台語新文學的作品

khai-sí ū Tâi-gí sin bûn-ha̍k ê tsok-phín

國立台灣文學館和成功大學台文系

Kok-li̍p Tâi-uân Bûn-ha̍k-kuán hām Sîng-kong Tāi-ha̍k Tâi-bûn-hē

研究台灣府城教會報發現

gián-kiù Tâi-Oân Hú-Siânn Kàu-Hōe-Pò huat-hiān

其實早佇十九世紀尾期

kî-si̍t tsá tī tsa̍p-káu sè-kí bué-kî

台灣猶閣佇清國統治的時陣

Tâi-uân iáu-koh tī Tshing-kok thóng-tī ê sî-tsūn

就已經有台語白話文學的寫作

tō í-king ū Tâi-gí pe̍h-uē bûn-ha̍k ê siá-tsok



成大台文系副教授 蔣為文

講著台灣新文學史攏會講
Kóng tio̍h Tâi-uân sin bûn-ha̍k-sú lóng ē kóng

啊這是對1920年代
ah tse sī uì it-kiú-jī-khòng nî-tāi

受中國五四運動影響
siū Tiong-kok Ngóo-sù ūn-tōng íng-hióng

但是咱遮的冊大多數攏是一百冬前
tān-sī lán tsia ê tsheh tāi-to-sòo lóng-sī tsi̍t-pah tang tsîng

攏是佇中國五四運動以前
lóng-sī tī Tiong-kok Ngóo-sù ūn-tōng í-tsîng

咱就已經用台語來咧創作小說
lán tō í-king īng Tâi-gí lâi leh tshòng-tsok siáu-suat

創作詩 創作散文
tshòng-tsok si, tshòng-tsok sàn-bûn


當時 教會出版的報紙和冊
Tong-sî kàu-huē tshut-pán ê pò-tsuá hām tsheh

內容除了詩 歌 和小說
luē-iông tû-liáu si, kua hām siáu-suat

甚至有翻譯文學和文化評論
sīm-tsì ū huan-i̍k bûn-ha̍k hām bûn-huà phîng-lūn

內容誠有深度
luē-iông tsiânn ū tshim-tōo

最近由蔣為文副教授擔任總編輯
tsuè-kīn iû Chiúnn Uî-bûn hù-kàu-siū tam-jīm tsóng-pian-tsip

選出重要的文章
suán-tshut tiōng-iàu ê bûn-tsiunn

出版五冊的台語白話字文學選集
tshut-pán gōo tsheh ê “Tâi-gí Pe̍h-ōe-jī Bûn-ha̍k soán-chi̍p”

為著方便來讀
uī-tio̍h hong-piān lâi tha̍k

猶閣kā原本用羅馬字寫的文章
iáu-koh kā guân-pún īng lô-má-jī siá ê bûn-tsiunn

附上漢羅並列的對照
hù-siōng Hàn Lô pīng-lia̍t ê tuì-tsiàu

這套冊除了提供學術界新的研究材料
tsit thò tsheh tû-liáu thê-kiong ha̍k-su̍t-kài sin ê gián-kiú tsâi-liāu

嘛予台灣新文學的研究
mā hōo Tâi-uân sin bûn-ha̍k ê gián-kiù

閣向前行一大步
koh hiòng-tsîng kiânn tsi̍t tuā pōo

另外除了整理文學史料
līng-guā tû-liáu tsíng-lí bûn-ha̍k sú-liāu

台文系嘛出版這馬
Tâi-bûn-hē mā tshut-pán tsit-má

台灣文學作家的訪問錄影
Tâi-uân Bûn-ha̍k tsok-ka ê hóng-būn lo̍k-iánn

予作家行到鏡頭頭前
hōo tsok-ka kiânn-kàu kiànn-thâu thâu-tsîng

直接和逐家見面
ti̍t-tsiap hām ta̍k-ke kìnn-bīn



(成大台語文測驗中心畫面)

台文作家 陳明仁

母語文的運動
Bó-gí-bûn ê ūn-tōng

我是較重視這个文字
guá sī khah tiōng-sī tsit-ê bûn-jī

因為母語咱會曉聽 會曉講
in-uī bó-gí lán ē-hiáu thiann, ē-hiáu kóng

毋過無人教咱按怎讀 按怎寫
m̄-koh bô-lâng kà lán án-tsuánn tha̍k án-tsuánn siá

我是講這條路若無開嘛袂使
guá sī kóng tsit tiâu lōo nā-bô khui mā bē-sái



包括陳明仁、宋澤萊和藍淑貞等等
Pau-kuat Tân Bêng-jîn, Sòng Ti̍k-lâi hām Nâ Siok-tsing tíng-tíng

攏總有27位當代用母語來寫作的作家
lóng-tsóng ū jī-tsa̍p-tshit uī tong-tāi īng bó-gí lâi siá-tsok ê tsok-ka

in毋但講家己創作的過程
in m̄-nā kóng ka-kī tshòng-tsok ê kuè-thîng

嘛讀家己的作品
mā tha̍k ka-kī ê tsok-phín

予文學毋但會當用目睭看
hōo bûn-ha̍k m̄-nā ē-tàng īng ba̍k-tsiu khuànn

嘛會當用耳仔聽
mā ē-tàng īng hīnn-á thiann

這套教材嘛會提供予全國的學校
tsit thò kàu-tsâi mā ē thê-kiong hōo tsuân-kok ê ha̍k-hāu

和圖書館來免費使用
hām tôo-su-kuán lâi bián-huì sú-iōng

向望民眾會當用閣較活潑的方式
ǹg-bāng bîn-tsiòng ē-tàng īng koh-khah hua̍t-phuat ê hong-sik

親近台灣文學
tshin-kīn Tâi-uân Bûn-ha̍k